Ντουέντε…&…Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα… -76 χρόνια μετά το θάνατο του-


…απάνω στη φοράδα σου δεμένος σταυρωτά

Σύρε για κείνο το στερνό στην Κόρδοβα ταξίδι

Μέσα από τα διψασμένα της χωράφια τ’ ανοιχτά….

(FedericoGarcia Lorca,Ν.Καββαδίας)


Ντουέντε: ίσως η μοναδική λέξη που θα μπορούσε να περιγράψει την ψηλάφηση στα λιγότερο συνειδητά επίπεδα της ανθρώπινης δημιουργικότητας, όπου αποκαλύπτεται η βαθύτερη σχέση πνεύματος και φύσης…..

Ο Λόρκα ισχυριζόταν πως «πρόκειται για κάτι ασυμβίβαστο και άστατο. Το ντουέντε αρνείται την περιχαράκωση του, δε θα βρεθεί ούτε στην καλή τέχνη ούτε στην κακή, ούτε στη μοντέρνα ούτε στην κλασσική. Το ντουέντε φωλιάζει στην αληθινή δημιουργία αδιαφορώντας για το που εντάσσεται αυτή.»

Κάπως έτσι θα μιλούσαμε κι εμείς για κείνον. Κάπως έτσι συνεπάγεται ότι στα δικά του έργα έχει φωλιάσει -το ξενικό σαν έννοια για μας- ντουέντε που προφανώς το διέθετε σε περίσσευμα αυτός ο μεγάλος καλλιτέχνης.

Μελετώντας Λόρκα αισθάνεσαι μια σύγχυση πνευματική και συναισθηματική. Η πολυσχιδής προσωπικότητα του και το αστείρευτο ταλέντο του, τον οδήγησαν σε δημιουργίες μοναδικές, που ερχόμενος σε επαφή μαζί τους απλώς σωπαίνεις και αισθάνεσαι….

Το ξημέρωμα φτάνει και κανείς δεν το παίρνει στο στόμα του
γιατί εκεί δεν έχει αύριο και δυνατότητα ελπίδας:
Κι είναι φορές που τα νομίσματα σε σμήνη αγριεμένα
τρομάζουν και σπαράζουνε παιδιά εγκαταλειμμένα.

(Το ξημέρωμα, Φ.Γ.Λόρκα, απόδοση Β. Λαλιώτης)

Γεννήθηκε το 1898 στην Ανδαλουσία. Ήταν γιός αγρότη και δασκάλας, αλλά οι ιδιότητες του δεν παύουν εκεί…. Ήταν ποιητής, δραματουργός, καλλιτέχνης με ζωγραφικές και μουσικές επιδόσεις). Ο Λόρκα παράτησε τις σπουδές του στη Νομική για την ποίηση.

Έλεγε:

Μα τι να σου πω για την Ποίηση; Τι να σου πω γι’ αυτά τα σύννεφα, γι’ αυτό τον ουρανό; Να τα κοιτάζω, να τα κοιτάζω, να τα κοιτάζω και τίποτ’ άλλο.

Ταξίδεψε αρκετά στην Ευρώπη και την Αμερική και γνώρισε κυρίαρχα λογοτεχνικά ρεύματα της εποχής. Όμως, εκτός από την ποίηση ο Λόρκα είχε μια σημαντική παρουσία και στο θέατρο. Η “Μαριάννα Πινέδα” είναι το πρώτο του θεατρικό έργο: μιλούσε για μια ιστορική γυναικεία μορφή που την κρέμασαν οι φασίστες στην πόρτα του σπιτιού της γιατί παρά τις προσπάθειες καλοπιάσματος κι εξαγοράς δεν έπαψε στιγμή να μιλά για Δημοκρατία και (άρα) Δικαιώματα. Ο συγγραφέας του, εν αντιθέσει, πίστευε ότι η ποίηση θα απέτρεπε κάθε εναντίον του κακό. «Είμαι ποιητής και κανείς δεν πυροβολεί τους ποιητές» είναι μια από τις διάσημες φράσεις του.

Κατά την διάρκεια του εμφυλίου πολέμου στην Ισπανία ο Λόρκα συνελήφθη από τους εθνικιστές/φασίστες και δολοφονήθηκε. Κανείς δεν γνωρίζει τι έγινε το πτώμα του, και πολύ περισσότερο, το λόγο της εκτέλεσης του.

Ο ‘Aλτμαν γράφει για την δολοφονία του Λόρκα:

«Δεν τον σκότωσαν στην τύχη, Ανέκαθεν, όπως έλεγε ο Φλομπέρ, εξυφαίνονταν μια συνομωσία ενάντια στην ποίηση, ενάντια στην λευτεριά!»

Έτσι ζούσε ο Λόρκα, ελεύθερος , πλημμυρισμένος από το πάθος για ζωή και έρωτα, βουτηγμένος στη δημιουργία, αρνούμενος τον πουριτανισμό της εποχής, επαναστάτης.

«Εγώ ποτέ δεν θα γίνω πολιτικός.Είμαι επαναστάτης, γιατί δεν υπάρχει αληθινός ποιητής που να μην είναι επαναστάτης» (Φ.Γ.Λόρκα)

Δεν περπατούσε σε ηλιοβασιλέματα ρομαντικά , ούτε αγνοούσε τις κραυγές των ανθρώπων. Ήταν πάνω από όλα άνθρωπος , μια ιδιότητα που ποτέ δεν ξέχασε, ούτε παραμέλησε ποτέ. Η ομοφυλοφιλία του δεν μπόρεσε να γίνει αποδεκτή από τη χώρα που παραδόθηκε στο μεγάλο έργο αυτού του μεγαλου καλλιτέχνη. Η ομοφοβία υπήρχε και στα δύο στρατόπεδα του εμφυλίου και ύστερα από αυτόν. Ήταν ένα εθνικό πρόβλημα. Εκείνος όμως πάλεψε έναντι στην ομοφοβία δίχως να φοβάται ή να αποφεύγει συγκρούσεις.  Είχε τη γενναιότητα του να είναι ο εαυτός του.

Νύχτα πάνω από τους δυο με πανσέληνο,
εγώ βάλθηκα να κλαίω κι εσύ γελούσες,
Η καταφρόνια σου ήταν ένας θεός, τα δικά μου παράνομα
στιγμές και περιστέρια αλυσοδεμένα..

(Νύχτα του άγρυπνου έρωτα, Φ.Γ.Λόρκα)

Μα ποιος μπορεί να μείνει ασυγκίνητος μπροστά σ αυτούς τους στίχους….

Πρίν 1 μέρα έκλεισαν 76 χρόνια από τη δολοφονία του. Στις 19 Αυγούστου 1936 το βράδυ έξω από τη Γρανάδα μέλη της τοπικής φρανκικής φάλαγγας πήραν τον 38χρονο ποιητή Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα μαζί με έναν κουτσό δάσκαλο, τους μετέφεραν σε κοντινό δασωμένο φαράγγι, τους έριξαν σαν σακιά μέσα σε μια τρύπα την οποία είχαν ανοίξει δύο νεαροί και τους εξετέλεσαν. Εβδομήντα χρόνια αργότερα ο τάφος του μεγαλύτερου ισπανού ποιητή του 20ού αιώνα παραμένει άγνωστος, όχι όμως και οι συνθήκες του θανάτου του. Βιογράφοι, μελετητές και ερευνητές μπορεί να διαφωνούν στις λεπτομέρειες, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία για το πώς περίπου συνέβη το έγκλημα. Άλλωστε ζουν οι νεαροί που επιστρατεύθηκαν να ανοίξουν τον λάκκο. Οι εκτελεστές, τα ονόματα των οποίων επισήμως δεν ανακοινώθηκαν ποτέ, έχουν πεθάνει προ πολλού. Οι προσπάθειες να αποκαλυφθεί ο τάφος του Λόρκα παραμένουν άκαρπες. Η οικογένειά του, λέει, θέλει να μην «ξυθούν» οι παλιές πληγές. Παρά ταύτα, δεν είναι λίγοι όσοι ισχυρίζονται ότι εκείνοι που παρέδωσαν τον ποιητή στους φαλαγγίτες προέρχονταν από την ίδια του την οικογένεια – γι’ αυτό και οι απόγονοί τους τώρα δεν θέλουν να συνεχιστούν οι έρευνες.
Το φασιστικό καθεστώς δεν δίστασε να εκτελέσει έναν διάσημο ποιητή, που προερχόταν από μια πολύ γνωστή οικογένεια της περιοχής και διέθετε γνωριμίες στην υψηλή κοινωνία της Ισπανίας. Αλλά δεν είναι να απορεί κανείς, αν σκεφτεί ότι εκείνη τη χρονιά μόνο στην περιοχή γύρω από την Αλάμπρα η φάλαγγα εξετέλεσε 30.000 άτομα, αφού ο Φράνκο είχε διακηρύξει ότι θα «προστάτευε» την Ισπανία από «τη διεθνή κομμουνιστική, εβραϊκή και μασονική συνωμοσία».

Δωρεάν η ζωή Φεδερίκο
Γκαρθία Λόρκα δωρεάν ο θάνατος,
αυτό το άλικο πανί δεν έχει πάντοτες αγαθή βεβαιότητα,
είν’ο θεός που αμιγής εκτείνεται στο μαύρο
πλήρως απών ή ανεικόνιστος,
όμως εσύ μυρόεσσα Ισπανία-της Ευρώπης θερμότητα
τί δόξα πρόσθεσες απ’τη λαλιά του την άσπιλη
σ’ανελέητο ήλιο σ’έναν ουρανό
που πυρακτώνει διαμπερής αθωότητα..
Ισπανία εσύ αυθεντία στο θάνατο!
Δωρεάν η όραση Φεδερίκο
Γκαρθία Λόρκα δωρεάν η τυφλότητα
(Ν.Καρούζος)

Ο Λόρκα αγαπήθηκε στην Ελλάδα όσο σχεδόν κανείς ξένος συγγραφέας. Όλα του τα θεατρικά έργα έχουν παιχθεί πάνω από μία φορά το καθένα, τα ποιήματά του έχουν σχεδόν όλα μεταφραστεί και μάλιστα πολλές φορές, ενώ αρκετά έχουν μελοποιηθεί και έγιναν μεγάλες επιτυχίες. Η επίδρασή του στο έργο του Ελύτη και του Γκάτσου είναι, θα έλεγε κανείς, κάτι περισσότερο από εμφανής.

Μπορεί πριν 76 χρόνια να τον δολοφόνησαν αλλά στις καρδιές μας δεν μπορεί καμία σφαίρα να τον σκοτώσει.

Advertisements
Comments
7 Σχόλια to “Ντουέντε…&…Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα… -76 χρόνια μετά το θάνατο του-”
  1. Ο/Η chlagraphics λέει:

    Εξαιρετικό άρθρο!

  2. Ο/Η alanis λέει:

    δείγμα γραφής αλλά και των ηθών (της εποχής, που παραμένουν όμως!). τα ίδια με την χώρα μας…

    ΜΠΕΡΝΑΡΝΤΑ: Αυτή είναι η μοίρα των γυναικών.
    ΜΑΓΚΝΤΑΛΕΝΑ: Καταραμένη η μοίρα των γυναικών.
    ΜΠΕΡΝΑΡΝΤΑ: Σ’ αυτό το σπίτι θα γίνεται ό,τι θέλω εγώ. Τώρα τελειώσανε
    τα χατίρια του πατέρα σου. Για τα θηλυκά βελόνα και κλωστή, για τα
    αρσενικά μουλάρι και καμτσίκι. Αυτά αρμόζούν στους ανθρώπους της τάξης
    μας. (Φεύγει η Μαγκνταλένα)
    ΦΩΝΗ: Μπερνάρντα, ελευθέρωσέ με Μπερνάρντα.
    ΜΙΙΕΡΝΑΡΝΤΑ, φωνάζει: Άς την να βγει.
    ΔΟΥΛΙΚΟ, μπαίνει τρέχοντας: Πάλεψα να την κρατήσω. Η μάνα σου είναι γερό
    κόκαλο, παράτα ογδόντα χρονάκια της.
    ΜΠΕΡΝΑΡΝΤΑ: Ετσι είναι όλοι στο σόι μας, ίδια ο παππούς μου.
    ΔΟΥΛΙΚΟ: Συνέχεια της έκλεινα το στόμα μ’ ένα μαντήλι. Ήθελε να φωνάξει
    στις γειτόνισσες πως τάχα την τάϊζεις με βρωμόνερα και σάπιο σκυλίσιο
    κρέας.
    ΜΑΡΤΥΡΙΟ: Ταραγμένο μυαλό.
    ΜΠΕΡΝΑΡΝΤΑ: Πήγαινέ την έξω αλλά μακριά από το πηγάδι.
    ΔΟΥΛΙΚΟ: Μπα, δεν έχει σκοπό να πέσει στο πηγάδι.
    ΜΠΕΡΝΑΡΝΤΑ: Δε φοβάμαι αυτό, φοβάμαι μη την δουν οι γειτόνισσες. Από
    κει φαινόμαστε. (Φεύγει το δουλικό)

  3. Ο/Η Angelo T. λέει:

    Συγχαρητήριά εξαιρετικη δουλεια…Αν και δεν εχω καποια σχεση με το θεατρο και την ποιηση οφειλω να ομολογησω οτι το αρθρο σου με κατατοπισε καταλληλα ετσι ωστε να παρω μια ιδεα για αυτο το τοσο σημαντικο προσωπο…Και παλι συχγαρητηρια 🙂

  4. Ο/Η Elpidaki λέει:

    Μου αρεσε πολυ το αρθρο Βασια μου για τον Φεδερικο Γκαρθια Λορκα ! Ευχαριστουμε για τις σπουδαιες πληροφοριες…χχχ

  5. Ο/Η Ρ.Α λέει:

    Συγχαρητήρια Βάσια! Είναι ένα ιδιαίτερο άρθρο.
    Δυστυχώς πάντα υπάρχουν άνθρωποι που την ελευθερία έκφρασης των σκέψων,με οποιονδήποτε τρόπο την φιμώνουν. Ευτυχώς όμως υπάρχουν πάντα και οι άλλοι, που την ψάχνουν .

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: